kemphaan

Mijn promotieonderzoek, dat eigenlijk al begonnen was voordat ik afstudeerde, ging over een merkwaardige tweedeling onder de mannen van de kemphaan. De mannen komen in het voorjaar bijeen op een vaste ontmoetingsplaats, dikwijls aan de oever van het water. Sommigen verdedigen daar een eigen plek. Sommigen laten zich als gast behandelen op de plek van een ander. Vrouwen komen daar ook. Ze paren er en gaan weer weg. Ze maken een nest, broeden alleen en begeleiden hun jongen, ook in hun eentje. De mannen met een eigen plek vechten soms. De gasten zien er wat anders uit en vechten nooit. Mannen met een eigen plek en gasten blijven hun leven lang in dezelfde rol. Ooit kwam de kemphaan in grote aantallen voor in Nederland. Inmiddels is die daar helaas verdwenen als vaste broedvogel.

Het bovenstaande plaatje is een plattegrond van een ontmoetingsplaats. Ieder nummertje staat voor een man met een eigen plek. Er groeit geen sprietje gras meer op de plekken die met een getrokken lijn staan aangegeven.

Bijna alle mannen zien er verschillend uit. De mannen met een eigen plek zijn meestal donker gekleurd (foto boven). De mannen die de rol van gast hebben, bezitten doorgaans een spierwitte kraag (meest rechtse man op de foto onder). De vrouwen zijn kleiner dan de mannen en hebben geen kraag (helemaal voor in het midden op foto onder).

Een paar jaar geleden pakte ik bij toeval het kemphanenonderzoek weer op met een analyse van de uitzonderlijke diversiteit in het prachtkleed tussen de mannen.

 

contact via e-mail: johan-van-rhijn@wxs.nl