Mijn zoon Gijs en schoondochter Mayke Zandstra willen deze heerd een tweede leven geven. Nadere informatie daarover is te vinden op ennejansheerd.nl  

De Enne Jans Heerd is een boerderij op de Groningse wierde Maarhuizen met een oud kerkhofje in de voortuin. Dit boek gaat over de geschiedenis van deze monumenten, de bewoners, hun bezigheden en over het landschap.  

Maarhuizen op de kaart van 1925 - CC-BY Kadaster 2015

 

Dit boek staat aan de vooravond van een nieuw begin voor de Enne Jans Heerd op Maarhuizen, een historische boerderij van Staatsbosbeheer. Het verhaal van Maarhuizen krijgt een nieuw hoofdstuk.

De Heerd is een plek die het verdient om gedeeld te worden met het publiek. Gijs en Mayke ontwikkelen de heerd tot een plek waar je natuur en cultuur kunt beleven, om kort of lang te verblijven, een plek die inspireert, waar iets te ontdekken valt, waar het leuk is, waar je kan ronddwalen en kan opladen.

Het verhaal over de heerd begint in het jaar nul. Noordwestelijk van waar nu het Groningse Winsum ligt, werd in de loop van eeuwen een wierde opgeworpen in het Hunzedal. Daar ontstond de nederzetting Maarhuizen. Het was een veilige plek bij hoog water. Vijfhonderd jaar lang stond er zelfs een kerk. 

Kerkhof met de heerd op de achtergrond - foto: Harry Cock

 

De oudste delen van de Enne Jans Heerd zijn van rond 1600. De heerd tekent het historische landschap, waarvan talloze sporen bewaard zijn gebleven.

Entree van het voorhuis - foto: Harry Cock

 

Het boek is geïllustreerd met schitterende foto's van Harry Cock. Ook zijn een paar drone-foto's van Mark Schuurman. Voor de omslag gebruikten we een foto van een schilderij van de heerd uit 1962 van Johan Dijkstra, één van 'De Ploeg' schilders. Theo Spek, hoogleraar landschapgeschiedenis, schreef een voorwoord. Vormgever Maartje ter Veen van Studio MARCHA! maakte een kunstwerk van het geheel. Op 17 mei 2019 is het eerste exemplaar op Maarhuizen aangeboden aan de inmiddels al 90 jarige laatste boer op deze heerd - Duurt de Vries. 

 

Het is boek te koop via de heerd. Nadere informatie op ennejansheerd.nl  De allerbeste optie is om de heerd te bezoeken en het ter plekke aan te schaffen. Dat kan tijdens evenementen die er plaatsvinden. Raadpleeg daarvoor ook de website. 

'De Enne Jans Heerd op Maarhuizen' (100 pagina's in kleur, formaat 135×215 mm, ISBN: 9789402191714) is gepubliceerd via het selfpublishingplatform Brave New Books. Bestellen kan ook door een mailtje te sturen met je naam en adres naar hallo@ennejansheerd.nl . Het boek kost € 20,50.  

de Enne Jans Heerd op de wierde - foto: Harry Cock

 

Goed en wel, toen het boek al gedrukt was, doken er een stel interessante topografische luchtfoto's op (met dank aan Wilfred de Bruin, tot voor kort de bewoner van Maarhuizen 1, én met dank aan het Kadaster die dit materiaal beheert). De oudste foto is uit de zomer van 1933 en toont hoe een deel van de wierde werd afgegraven. Terpaarde was geld waard en werd gebruikt om arme gronden te verbeteren.

De complete luchtfoto - Winsum ligt niet ver naar rechts aan het diep (D).

.

Detail: de wierde van Maarhuizen.

 

Detail: de afgraving.

1: Maarhuizen 1; 2: Maarhuizen 2 - de Sijboltsheerd; 3: Maarhuizen 3 - de Enne jans Heerd; K: kerkhofje; A: deel van de wierde dat wordt afgegraven; M: Mensingeweersterloopdiep met steiger en schip voor het transport van terpaarde; W: Wierdaheerd; B: Batjeborg; L: de plek waar de toen al afgegraven wierde van Luttikehuizen lag; D: Winsumerdiep naar Schaphalsterzijl (naar links); S: Schilligeham; *: de dobbe (ten westen van de kleine schuur van de Enne Jans Heerd) waaruit het drinkwater voor het vee in de stal werd gepompt; **: vrijstaande schuur (aan de noordkant van de Enne Jans Heerd) die in 1943 door een hevige storm verwoest werd; ***: het pad waarlangs met paard en wipkar de afgegraven grond naar de steiger werd vervoerd.

 

De tweede foto (alleen de wierde van Maarhuizen) is uit de winter 1944, gemaakt rond tien uur 's ochtends door het Britse leger ter voorbereiding van de invasie door de geallieerden. Er ligt een flink pak sneeuw. De bomen zijn niet alleen kaal, maar er lijken er ook nogal wat verdwenen te zijn om de kachel brandend te houden. De vrijstaande schuur aan het pad naar het kerkhof is verdwenen na de storm van 1943, de noordelijke schuur is in dat zelfde jaar verlengd. 

 

De derde (alleen de wierde van Maarhuizen) is van de winter van 1953, rond twee uur 's middags. Dat zie je aan de schaduwen van de bomen. Die wijzen naar rechts, naar het noord-noordoosten. De boombegroeiing is nog steeds tamelijk schaars.

 

De vierde en laatste (opnieuw alleen de wierde van Maarhuizen) is van het voorjaar van 2000. De begroeiing is duidelijk rijker. De oude Sijboltsheerd (Maarhuizen 2) is verdwenen, compleet ingestort. De huidige boerderij is een reconstructie van delen van het oorspronkelijke gebouw. 

 

contact via e-mail: johan-van-rhijn@wxs.nl